تیر ۱۳, ۱۳۹۹

ویژگی های یک چکیده و نحوه نگارش

ویژگی های یک چکیده و نحوه نگارش

چکیده چیست؟

چکیده مقاله قسمتی از مقاله است که در آن نویسندگان خلاصه‌ای از محتوای کلیدی مقاله، اهداف اصلی، اهمیت موضوع ، و نتایج مهم یک کار پژوهشی را بیان می‌کنند. این قسمت معمولاً در یک پاراگراف نوشته می‌شود که تمام قسمت‌های مقاله را به‌صورت خلاصه بیان می‌کند.

در چه مرحله از نگارش به سراغ چکیده می‌رویم؟

هرچند که چکیده در آغاز مقاله و دقیقاً بعد از عنوان مقاله می‌آید اما باید به‌عنوان آخرین جزء مقاله بعد از نتیجه‌گیری نوشته شود. زیرا باید از صحت تمام روش‌های به کار گرفته‌شده و نتایج مقاله اطمینان خاطر داشت و بعد در چکیده ذکر گردد.

چرا باید چکیده نوشته شود؟

چکیده برای دو منظور انتخاب (Selection) و نمایه‌سازی (Indexing) نوشته می‌شود:

  • انتخاب: منظور از انتخاب این است که چکیده این امکان را می‌دهد تا پژوهشگر با خواندن یک پاراگراف کلیت مقاله را متوجه شود و تصمیم خود مبنی بر مطالعه یا عدم مطالعه کل مقاله را بگیرد. زیرا چکیده یک خلاصه کوتاه از کل قسمت‌های مقاله است که به‌صورت دسترسی آزاد برای همگان منتشر می‌شود
  • نمایه‌سازی: اکثر پایگاه‌های جستجوی مقاله این امکان را می‌دهند تا از بین چکیده‌های مقالات جستجو نمایید. این به خاطر بازیابی سریع اطلاعات موردنیاز توسط کاربر است زیرا جستجوی متن کلیه مقالات بسیار زمان‌بر است. به همین دلیل چکیده‌ها باید کلمات بالقوه‌ای که پژوهشگران در آن موضوع جستجو می‌کنند را در بربگیرند.

در چه مواردی لازم است که چکیده نوشته شود؟

ارائه چکیده معمولاً برای اهداف زیر ضروری است:

  • ارائه مقالات به مجلات
  • ارائه چکیده و طرح پیشنهادی مقاله برای کنفرانس‌ها
  • پایان‌نامه‌های دانشگاهی
  • ارائه یک طرح پیشنهادی جهت نگارش یک کتاب
  • ارائه طرح تحقیقاتی برای دریافت گرنت های پژوهشی

چه مواردی باید در متن چکیده لحاظ شوند؟

قالب نگارشی یک چکیده دقیقاً بستگی به این دارد که شما برای چه حوزه‌ای آن را ارسال می‌کنید. اما به‌هرحال تمامی چکیده‌ها ۵ بخش زیر را پوشش می‌دهند:

  • دلیل و انگیزه نوشتن مقاله: اهمیت پژوهش شما چیست؟ یا چرا باید یک خواننده مشتاق به مطالعه مقاله شما شود؟ این‌ها سؤالاتی هستند که باید در ذهن خود داشته باشید و پاسخی کاملاً دقیق و روشن برایشان تهیه کنید.
  • بیان مسئله : این مطالعه تلاش می‌کند تا چه معضل و یا مسئله‌ای را حل کند؟ هدف مقاله چیست ؟ چالش یا ادعای اصلی مقاله چیست؟
  • روش کار: مدل‌ها، تجهیزات مورداستفاده، و یا شواهد بکار گرفته‌شده باید در چکیده ذکر گردند و در صورت لزوم توصیف شوند.
  • نتایج تحقیق: چکیده یک کار علمی ممکن است داده‌های خاص حاصل از پروژه را در بربگیرد. البته که نمی‌توان کل نتایج را در خلاصه گنجاند بلکه نتایج کلی‌تر بهتر است که ذکر شود.
  • کاربرد: این تحقیق چه بار محتوایی به بدنه دانش در آن حوزه اضافه می‌کند؟ آیا برنامه‌ای نظری یا عملی از یافته‌ها و پیامدهای این تحقیق برای پژوهش‌های آینده وجود دارد؟

 

اهمیت هرکدام از بخش‌های بالا در هر حوزه‌ای متفاوت است به‌عنوان‌مثال ممکن است که بخش پنجم که کاربرد تحقیق است برای نگارش یک طرح پژوهشی جهت دریافت گرنت پژوهشی اهمیت بالایی داشته باشد. و یا حتی مجلاتی وجود دارند که تمرکز بیشتری بر روی روش کار و صحت نتایج به نسبت دیگر بخش‌ها دارند. بنابراین، با توجه به حوزه موردپژوهش و شناخت مخاطب به‌اندازه کافی به هر بخش بپردازید.

چکیده مقالات به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

به‌طورکلی دو نوع چکیده داریم: ۱) چکیده راهنما یا توصیفی ۲) چکیده تمام‌نما

  • چکیده راهنما (Indicative Abstract):

این نوع از چکیده جهت ارائه مطالب کلی متن اصلی به کار می‌رود و معمولاً نتایج مقاله را در برندارد. به همین دلیل برخی این نوع چکیده را یک ارائه طرح کلی مقاله تا یک خلاصه در نظر می‌گیرند. این نوع چکیده را توصیفی (descriptive) نیز خوانده‌اند. طول این چکیده معمولاً ۱۰۰ کلمه و یا حتی کمتر است.

  • چکیده تمام‌نما (Informative Abstract):

اکثر چکیده‌ها از نوع تمام‌نما هستند.درواقع کامل‌ترین نوع چکیده است و علاوه بر ارائه طرح کلی متن مقاله، نتایج و پیشنهاد‌ها نویسنده‌ها نیز ذکر گردد. طول این نوع چکیده بسته به رشته متغیر است اما طول آن از ۱۰ درصد طول کل متن بیشتر نمی‌شود.

چکیده خود را بر اساس کدام نوع بنویسم؟

هرچند که چکیده تمام‌نما ازجمله متداول‌ترین چکیده است اما جهت اطلاع و اطمینان از اینکه چکیده خود را بر اساس کدام نوع نگارش کنید بهتراست به استاد راهنما و یا دستورالعمل ارائه‌شده از طرف ناشر مراجعه کنید.

با دقت ویرایش کنید!

ازآنجایی‌که چکیده مقاله یکی از مهم‌ترین راه‌ها جهت ترویج کار خود است، حتماً وقت و انرژی کافی جهت نگارش یک چکیده خوب بگذارید. حتماً پیش‌نویس کارتان را چندین بار مطالعه و تصحیح نمایید تا مطمئن شوید که یک چکیده کاملاً بی‌نقص نوشته‌اید. یادتان نرود که حتماً کلمات کلیدی تحقیق خود را در متن چکیده بگنجانید!

درباره نویسنده

همیشه آرزو داشتم یک منبع آموزشی فارسی مقاله نویسی می بود تا علاوه بر یادگیری ساده تر نحوه نگارش مقاله علمی، از پیشنهادات آموزشی آن استفاده میکردم. آن آرزو، اکنون، "شریف همیار" نام دارد.

مطالب مرتبط

0 نظر

  1. ‍پینگ بک: چکیده مقاله در10 گام: خلق یک چکیده تاثیرگذار - شریف همیار

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.